ERPakademi

TOPLAM KALÄ°TE KONTROL

1.BÖLÜM TOPLAM KALİTE KONTROL NEDİR?

Şirketler ve bireyler farklı yorumlar verebilir, ancak genel olarak toplam kalite kontrol yönetim kontrolünün kendisi demektir.

Toplam kalite kontrol kavramı Dr. Armand V. Feigenbaum tarafından ortaya atıldı. Dr. Feigenbaum 1950′li yıllarda New York’taki General Electric kurmay merkezinde kalite kontrolden sorumlu firma yöneticisi ve ayrıca firma çapında imalat iÅŸleri ve kalite kontrol yöneticisi olarak hizmet vermiÅŸtir. Toplam kalite kontrolle ilgili makalesi “Industrial Quality Control”ün Mayıs 1957 sayısında yayımlandı, bunu 1961′deki “Toplam Kalite Kontrol: Mühendislik ve Yönetim” (Total Quality Control: Engineering and Management) adlı kitabı izledi.

Feigenbaum’a göre toplam kalite kontrol “bir organizasyondaki deÄŸiÅŸik grupların kalite geliÅŸtirme, kaliteyi koruma ve kalite iyileÅŸtirme çabalarını müşteri tatminini de gözönünde tutarak üretim ve hizmeti en ekonomik düzeyde gerçekleÅŸtirebilmek için birleÅŸtiren etkili bir sistem” olarak tanımlanabilir. Toplam kalite kontrol; pazarlama, tasarım, imalat, muayene ve yükleme bölümleri dahil olmak üzere bütün bölümlerin katılımını gerektirir. Bir ÅŸirkette, herkesin görevi olan kalitenin hiç kimsenin görevi olmama haline dönüşebileceÄŸinden korkan Feigenbaum, toplam kalite kontrol, tek uzmanlık alanı ürün kalitesi ve tek çalışma alanı kalite kontrol iÅŸleri olan iyi örgütlenmiÅŸ , bir yönetim iÅŸleviyle desteklenip iÅŸleyecek hale getirilmelidir, fikrini ileri sürdü. Batı-tipi profesyonelliÄŸi, onu, kalite kontrol uzmanları tarafından yürütülen kalite kontrolü desteklemeye yöneltmiÅŸtir.

Japonların yaklaşımı Dr. Feigenbaum’un yaklaşımından farklıdır. 1949 yılından beri bütün bölümlerin ve bütün çalışanların kalite kontrolü anlayıp, geliÅŸmesine yardımcı olmaları konusunda ısrarlı davrandık. Bizim etkinliÄŸimiz sadece kalite kontrol uzmanlarını içine almıyordu. Bu yaklaşım; mühendisler için temel kalite kontrol kursu, üst ve orta yönetim için Dr. Deming’in seminerleri (1950), 1956′daki ustabaşı için kursları ve 1962′deki kalite kontrol çemberi etkinliklerinin desteklenmesi dahil olmak üzere bütün çalışmalarımızda kendini göstermiÅŸtir. Bu çalışmaları bütünleÅŸmiÅŸ kalite kontrol, toplam kalite kontrol, bütün üyelerin katıldığı kalite kontrol gibi deÄŸiÅŸik isimler altında yaygınlaÅŸtırdık. Bunlardan toplam kalite kontrol en sık kullanılanıdır. Bu terim dış ülkelerde kullanıldığı zaman, insanlar Dr. Feigenbaum’un yaklaşımını taklit ettiÄŸimizi düşünebilirler, ama biz onu yapmıyoruz. Bu sebepten bizimkini Japon biçimi toplam kalite kontrol olarak adlandırdım, fakat çok biçimsiz buldum. 1968 yılındaki kalite kontrol sempozyumunda, Japon yöntemini göstermek üzere firma çapında kalite kontrol terimini kullanmaya karar verdik.

1.1 Bütün Bölümlerin Katıldığı Kalite Kontrol

Firma çapında kalite kontrol ya da toplam kalite kontrol ne demektir. Bu, sadece ÅŸirketin bütün bölümlerindeki her bir elemanın kalite kontrolü öğrenmesi, uygulaması ve çalışmalara katılması demektir. Feigenbaum’un önerdiÄŸi gibi yalnızca her bölüme kalite kontrol uzmanları yerleÅŸtirmek yeterli deÄŸildir. Japonya’daki dikey otorite iliÅŸkisi kalite kontrol uzmanları gibi kurmay üyelerin her bir bölümün iÅŸleyiÅŸinde daha fazla söz sahibi olamayacakları kadar güçlüdür. Buna karşılık, bizim yaklaşımımız daima her bölümdeki herkesi eÄŸitmek ve bunların herbirinin kalite kontrole katılarak, geliÅŸmesine yardımcı olmasını saÄŸlamaktır. Bizim kalite kontrol kurslarımız artık iyice yerleÅŸmiÅŸtir ve farklı bölümler için ayrı kurslar mevcuttur. ÖrneÄŸin, pazarlama bölümleri ve satınalma bölümleri için kalite kontrol kursları vardır. Ne de olsa, “kalite kontrol eÄŸitimle baÅŸlar, eÄŸitimle biter.”

1.2 Bütün Çalışanların Katıldığı Kalite Kontrol

Kendi tanımladığımız firma çapında kalite kontrol bazı deÄŸiÅŸikliklere uÄŸradı. BaÅŸlangıçta toplam katılımın kapsamı ÅŸirket genel müdürü, müdürler, orta yönetim, personel, ustabaşılar, işçiler ve satış elemanlarını içine alıyordu, Fakat son yıllarda, tarım yan sanayicileri, dağıtım sistemlerini ve ortak firmaları (keiretsu) içine alacak ÅŸekilde geniÅŸletildi. Japonya’da geliÅŸtirilen bu sistem, Batıda halen uygulanmakta olan sistemden oldukça farklıdır. Çin’de BaÅŸkan Mao uzmanlara dayalı kalite kontrolün yetersizliÄŸinden söz etti ve işçiler, uzmanlar ve liderlerin birleÅŸmiÅŸ çabalarının lehinde konuÅŸtu. Bu yaklaşım bizimkine daha yakındır. DoÄŸunun düşünme tarzında ortak bir yön var gibi görünüyor.

1.3 Bütünleşik Kalite Kontrol

Bütünleşik kalite kontrolü oluştururken, kalitenin kontrolü esastır.

Fakat aynı zamanda maliyet kontrolü (kar kontrolü ve fiyat kontrolü), miktar kontrolü (üretim miktarı, satış miktarı, stok miktarı) ve teslim tarihi kontrolü de geliştirilmeye çalışılmalıdır. Bu yöntem, kalite kontroldeki imalatçı geliştirmeli, üretmeli ve tüketicilerin ihtiyacını karşılayacak malları satmalı temel varsayımına dayanmaktadır. Kalite kontrol yürütülürken, maliyet bilinmediği sürece kalite planlaması ve tasarımı yapılamaz. Eğer maliyet kontrolü iyi yapılırsa, bazı aksilikler ortadan kaldırıldığında ne kadar kar sağlanabileceği bilinebilir. Bu şekilde, kalite kontrolün sonucu önceden kolayca kestirilebilir.

Miktara gelince; kesin miktar bilinmeden, ne hata yüzdesi ne de yeniden yapılanların oranı elde edilemez ve kalite kontrol gelişemez. Diğer taraftan, kalite etkin bir şekilde yükseltilmezse -ve standartizasyon, standart verim oranı, standart çalışma oranı ve standart işi yükü bilinmezse- standart maliyet bulunamaz ve sonuç olarak maliyet kontrolü gerçekleştirilemez. Benzer şekilde, eğer hata yüzdesi çok değişirse ve ıskartaya çıkartılanların sayısı çok fazlaysa ne üretim kontrolü, ne de teslim tarihi kontrolü yapılabilir. Kısacası, yönetim bütünleşik bir tabanda yapılmalıdır. Kalite kontrol, maliyet (kar) kontrolü ve miktar (teslim tarihi) kontrolü birbirinden bağımsız olarak gerçekleştirilemez. Bütünleşik kalite kontrolü bütün çabalarımızın merkezinde gerçekleştirdiğimiz için bu yöntemi bütünleşik kalite kontrol olarak adlandırıyoruz. Bu bölümlerin her biri (tasarım, satınalma , imalat ve pazarlama) kalite kontrol çalışmalarına katıldığı zaman bu bütünleşik yaklaşımı izlemelidir.

Batıdaki kalite kontrol tanımının içine her zaman ürün kalitesinin kontrolü ve hizmet kalitesinin kontrolü birlikte girmiÅŸtir. Bu nedenle, kalite kontrol, maÄŸazalarda, hava yollarında ve bankalarda da uygulanmaktadır. Bu saÄŸlam bir yaklaşımdır. Japonya’da “kalite kontrol” terimini, “hin” ürünleri ifade edecek ÅŸekilde “hinshitsu kanri”ye çevirerek farkında olmadan kalite kontrolü esas olarak imalat sektörümüz için yaratmış olabilirdik. Son otuz yılda Japonya ürünlerin kalitesine önem verdi, ucuz olarak imal edip, baÅŸarılı bir ÅŸekilde ihraç ederek Japonların geçim standartlarının yükselmesini saÄŸladı. Öyleyse hin (ürünler) kelimesinin kaliteyi gösteren kelime yerine konması daha yerindedir.

Bununla birlikte kalite kelimesinin anlamının kalite demek olduğunu vurgulamak ve bunun da bürolardaki, hizmetle ilgili sanayi kuruluşlarındaki ve finansman sektöründeki iş kalitesine kadar uzandığını belirtmek isterim.

Bu kavramı açıklamak için genellikle bir şekil kullanırım (Bakınız Şekil 1 ). Toplam kalite kontrolün özü, dar anlamda şirketin yeni ürünleri için kalite kontrolün iyi yapılması demek olan kalite güvenliğini içine alan merkezdeki halkada bulunur. Üretilmiş bir malın olmadığı hizmet sektöründe, kalite güvenliği sunulan hizmetin güvenilir olması demektir. Yeni mevduat hesapları, ya da yeni sigorta sözleşmeleri gibi yeni hizmetler geliştirilirken kalite sağlanmalıdır.

Şekil 1.Firma-Çapında Kalite Kontrol

Kalite kontrol, iyi kalite ve iyi hizmetin anlamları açıklık kazandıktan sonra, ikinci halka devreye girer. Bu halka; iyi satış etkinliklerini nasıl yaratmalı, satıcılar daha iyi bir duruma nasıl getirilebilir, büro daha verimli nasıl çalıştırılır, yan sanayicilerle daha verimli iş nasıl yapılır, sorularını da içine alan daha geni, anlamda bir kalite kontrolünü gösterir.

Anlam daha da genişletilirse üçüncü bir halka oluşur. Bu halka işin bütün evrelerinde kontrolün etkili bir biçimde yapılması gerektiğini vurgular ve bütün seviyelerde hataların tekrarını önlemek için sürekli olarak tekerleğini döndüren PYDH (planla, yap, denetle, harekete geç) çemberinden yararlanır. Bu iş, bütün şirketi, her bölümü ve her görevi içine alır. Ayrıca herkes etkin olarak işe karışmalıdır.

Japon kalite kontrolü geçmişinde bu işte şanslıdır, kalite geliştirildikten sonra, kontrol PYDH çemberinin tekerliği döndürülerek etkili bir biçimde yapılmaktadır. Bu da tekrarların önlenmesine önemli katkılar sağlamaktadır.

Yukarıda bahsedilen bu üç çemberle ilgili olarak bir şirketin kalite kontrolü nereye kadar gidebilir? Bu belirleme şirketin en üst yöneticisi tarafından yapılmalıdır. O kişi, şirketin yapısını dikkate alarak verdiği kararı daha sonra bütün şirkete bildirmelidir. Aksi takdirde, şirket içinde insanlar kalite kontrolün tanımı üzerinde gereksiz yere tartışmaya başlayabilirler. Japonya’da bazı şirketler ikinci ve üçüncü halkaları daha geniş tanımlarla kullanırlar. Diğerleri, kalite güvenliği esas olmak üzere merkezi halkayla yetinirler. Bunlar hala toplam kalite kontrolü uygulamak isteyebilirler. Daha geniş tanımları kullanan firmalara bir uyarı notu: Yapacağınız hiçbir şeyde kalite kontrolün esasını unutmamalısınız. Bu da kalite güvenliğinde ve yeni ürün geliştirmedeki kalite kontrolde bulunur.

Kalite kontrol çemberi etkinlikleri her zaman firma çapında kalite kontrol etkinliklerinin bir parçası olarak yürütülmelidir. Kalite kontrol çemberi diğer bütün çemberlerle kesişen bir çember olarak düşünülmelidir. Sadece kalite kontrol çemberi etkinlikleriyle toplam kalite kontrol yaratılamaz. Üst ve orta yönetim ile diğer personelin katılımı olmadan kalite kontrol çemberi etkinlikleri devam edemez. Dünyanın her yerinde birçok şirket kalite kontrol etkinliklerini yerleştirmeye çalışırken Japon örneğini izliyor. Korkarım, eğer firma çapında kalite kontrol kavramını ciddiye almazlar ve üst-orta yönetim ile diğer personelin kalite kontrole katılımı sağlanmazsa çoğununki başarısızlıkla sonuçlanacaktır.

Yukarıda anlatılan bizim firma çapında kalite kontrol, ya da toplam kalite kontrol olarak adlandırdığımız şeydir. Bu iki terim birbirinin yerine kullanılabilir.

1.2. TOPLAM KALÄ°TE KONTROLÃœN YARARLARI

Åžirketler toplam kalite kontrolü baÅŸlatmaya neden karar verirler? Cevaplarımı “Engineers”in Nisan 1980 sayısında “Deming Ödülünü Alan Åžirketlerin Yönetim Ä°dealleri” (Management Ideals of Companies Receiving the Deming Prize) baÅŸlıklı bir raporda verdim. Deming Uygulama Ödülü’nü alan ÅŸirketlerin hepsi toplam kalite kontrolde Japonya’da en ön sıradadırlar. Bu raporun, ÅŸirketlerin toplam kalite kontrole katılma kararlarının nedenlerini ana hatlarıyla veren bir özeti aÅŸağıdadır:

¦ Gerçek satış ve teknolojik etkinlikleri ile şirketimizi ekonomik durgunluktan korumak (Ricoh Co., Ltd., 1975 ödülünün sahibi).

¦ Çalışanlarımız için karı, müşterimizin güvenini kazanmak için kaliteyi, miktarı ve maliyeti güvence altına almak (Riken Forge Co., Ltd., 1975).

¦ Müşterilerimizi her zaman tatmin edebilecek kaliteyi ürünlere katmak. Bu amaçla (1) bütün çalışanların katılımı, (2) kar tablomuza katkıda bulunabilecek şekilde problem çözümüne ağırlık verme ve (3) istatistiksel yaklaşımlar ve yöntemlerin kullanımı ile kalite kontrole başlamak (Tokai Chemical Industries, Ltd., 1975).

¦ · Dünyadaki en yüksek kaliteye erişme amacıyla bütün çalışanlarının yaratıcı güçlerini birleştirerek düzenli bir gelişmeye imkan veren bir şirket kurmak. Son moda ürünleri geliştirmek ve kalite güvenliği sistemimizi daha iyi bir duruma getirmek. (Pentel Co., Ltd., 1976).

¦ Daha neÅŸeli bir çalışma ortamı yaratmak ve bütün üyelerin katılımıyla oluÅŸan kalite kontrol çemberleri vasıtasıyla insanlığa saygı göstermek. Japonya’da ve dışarıda müşterilerin ve kullanıcıların isteklerini tamamen dikkate alan, uluslararası standartların üstünde, fakat daha düşük maliyetli kusursuz kalitede otomatik nakil temin etmek. Yönetim kontrolünde ilerleme yoluyla firmanın geliÅŸmesine yol açmak ve böylece toplumun refahına katkıda bulunmak (Aisin Warner Limited,1977).

¦ Firma dinamizmini ve yapısını geliştirmek, ürünlerimizin kalitesini yükseltmek ve kar tablomuzu arttırmak. (Tkenaka Komuten Co, Ltd., 1979)

¦ Yapısal özellikleri ile herhangi bir iş çevresi değişikliğinde rekabet edebilen ve hayatta kalabilen bir şirket kurmak. (Chemical Co.. Ltd., 1970)

¦ Şu hedeflere ulaşmak: (a) Kalite kontrol gelişimini garanti altına almak -Ürün hedeflerini şirket politikasına uygun olarak zamanında yerine getirmek için bütün çalışanların çabaları birleştirilmeli ve örgütlenmelidir. (b) Denetimin güçlendirilmesi- Herkes kalite kontrolle ilgili öğrendikleri yöntem ve yaklaşımları uygulama alanına getirmeli ve şirket etkinliklerinin tamamında denetim kalitesinin gelişmesine yol açmalıdır ve © İnsan kaynaklarını destekleme.- Her bir çalışana birey olarak saygı göstermek için şirket insan kaynaklarını destekleme ve bunlardan yararlanma, ekip çalışması yoluyla herkesin emeğine değer bir çalışma ortamı yaratmalıdır. (Kyushu Nippon Electric, 1979)

Genel olarak Deming Ödülü’nü alan şirketlerin ortak amaçları şunlardır. :

1. Firmanın dinamizmini ve yapısını geliştirmek.- Firmaların hemen hepsi bu konuyu ciddiye alır. Japonya düzenli, fakat daha az hızlı bir ekonomik gelişme dönemine girdi. Bu yüzden çoğu şirketler yeni baştan başlayarak toplam kalite kontrolden yararlanarak şirketin dinamizm ve yapısını geliştirmeleri gerektiğini düşünüyorlar. Bazıları kesin hedefler belirledi. Diğerleri bunları açıklamıyor. Sık sık söylediğim gibi, kalite kontrol amigoluk gösterisi yapmak değildir. Çalışanlar kendilerine sadece soyut emirler verilmiş gibi hareket edemezler. Üst yönetim düşündüğü hedefleri iyi açıklamalı, şirket yapısının hangi kısmının değişikliğe ihtiyaç gösterdiğini, ya da hangi yanının geliştirilmesi gerektiğini belirtmelidir.

2. Bütün çalışanların çabalarını birleştirmek, herkesin katılımını sağlamak ve işbirliğine dayanan bir sistem kurmak. Bütün bölümlerdeki bütün çalışanlar etkin şekilde katılmalı ve çabalarını birleştirmelidir.

3. Kalite güvenliÄŸi sistemini kurmak ve müşterilerle tüketicilerin güvenini kazanmak – Kalite güvenliÄŸi kalite kontrolün esası olarak görülür ve ÅŸirketlerin çoÄŸu böyle bir güvenliÄŸi amaçları ya da idealleri olarak açıklarlar. Yeni moda kalite kontrol ile eski moda kalite kontrol yönetimi arasındaki fark, yeni moda kalite kontrolün kısa vadeli karı amaçlanmamasıdır. Asıl amacı ” önce kalite”dir. Kalite güvenliÄŸini saÄŸlayan kalite kontrol, müşteri güvenini kazanabilir; bu da sonuçta uzun vadeli kara götürür.

4. Dünyadaki en yüksek kaliteye eriÅŸmeyi arzu etme ve bu amaçla yeni ürünler geliÅŸtirme . Bunu doÄŸal sonucu olarak, birçok ÅŸirket yaratıcılığın geliÅŸtirilmesi, ya da iyileÅŸtirilmesi ve teknoloji yerleÅŸtirmekten söz eder. Japonya kaynakları kıt bir ülkedir. Japonya’nın uluslararası rekabete dayanabilmesi için kısa bir zaman sürecinde güvenilir ürünleri en yüksek kalitede gerçekleÅŸtirmesi gerekir.

5. YavaÅŸ kalkınma dönemlerinde karı güvence altına alabilecek ve çeÅŸitli itirazlara tatmin edici cevaplar verebilecek bir sistemi yerleÅŸtirme – iki petrol krizinden sonra, bir çok Japon ÅŸirketi çok sayıda yeni yöntemleri denedi. Bunlar. kaynak ve enerji tasarrufu , firmanın borçlanma yoluyla yapılan finansmanın reddi ve kemer sıkma politikasının desteklenmesiydi.

6. Ä°nsanlığa saygı gösterme, insan kaynaklarını destekleme çalışanın mutluluÄŸunu düşünme, neÅŸeli çalışma ortamları temin etme ve meÅŸaleyi bir sonraki nesile geçirme – Bir ÅŸirket sahip olduÄŸu çalışanlardan ne daha iyi, ne daha kötüdür. Burada sergilenen bütün amaçlar insanlığa saygının hüküm sürdüğü iÅŸ yerlerinde kalite kontrol etkinliklerinin sürdürülmesi ile gerçekleÅŸtirilebilir. Orta yönetim ve kurmay üyelere gelince, onlara verebileceÄŸiniz kadar yetki verin. Kendi yetenekleriyle yönetici olmalarına imkan verin. Kalite kontrol çemberi etkinliklerinde. kanıtlanan yetenek diÄŸer yönetici rollerinde baÅŸarılı olmanın yolunu açar.

7. Kalite kontrol tekniklerinden yararlanma- Bazı kiÅŸiler- “toplam kalite kontrol ” lafıyla büyülenir ve istatistiksel yöntemlerden tamamen yararlanamazlar. Bu yanlıştır. Ä°statistiksel yöntemler kalite. kontrolün temelini oluÅŸturur. Uygun bölümlerdeki kiÅŸiler bu yedi basit kalite kontrol yöntemine, ya da geliÅŸmiÅŸ tekniklere hakim olabilmeli ve bunlardan yararlanabilmelidirler.

Bu yedi madde toplam kalite kontrol sorumluluÄŸunu yüklenen ve Deming Uygulama Ödülü’nü alan ÅŸirketlerin ortak amaç ve baÅŸarılarıdır. Kendileri için belirledikleri hedeflerin %100′üne ulaÅŸtıklarından emin olamam –Deming Ödülü için geçiÅŸ notu muhtemel bir 100 üzerinden 70’dir – fakat hedeflerinin %70’ine ulaÅŸtıklarına inanmıyorum.