ERPakademi

İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLERİN
KALİTE KONTROLDEKİ YERİ VE ÖNEMİ
İSTATİSTİK KALİTE KONTROLUN DOĞUŞU
İstatistiksel yöntemlerin kalite teknolojisindeki sistematik uygulanışı, bu yüzyılın 20’li yıllarında başlamıştır. Britanya’da İngiliz Okulu İstatistikçileri istatistiksel kalite kontrol tekniklerinin bağlı olduğu matematiksel istatistiğin temellerini atmaya başlamışlardır. Çalışmaları Pearson (1939-1965), McMullen (1939) ve Kendall (1963) tarafından organize edilmiştir. Daha sonra Atlantiğin her iki tarafında istatistikçiler İstatistiksel Kalite Kontrol (SQC) ile ilgili kavram ve fikirleri değiştirmişlerdir. Amerika’da Shewart 1924’te kontrol tablosunu ortaya çıkarmıştır. Olmstead ve Dodge örnekleme planlarının kabulüne dayanan istatistiksel gelişmeyi başlatmıştır. Bu konu üzerine yayınlanan ilk kitaplar 1930’larda Amerika’da ve İngiltere’de görülmüştür. Ayrıca Shewart Londra Üniversitesi’ne ders vermeye çağrılmış ve uyandırdığı ilgi kalite kontrol üzerine ilk standartların BSI yayınlanmasına öncülük etmiştir.
Bu konuda daha sonraki gelişmelere büyük etkisi olmuş iki önemli yayından bahsedilir:
İmal edilen ürünlerin Ekonomik Kalite Kontrolu,
Deneylerin Dizaynı,
Birinci yayın, seri üretimdeki istatistiksel kalite kontrol ile ilgili iken, ikincisi ekonomik tecrübenin problemlerini konu almaktadir.
İzleyen yıllarda da istatistiksel yöntemlerde büyük gelişmeler sağlanmıştır. Şimdiye kadar ve bundan sonra da hayati öneme sahip iki konu olmuştur:
İstatistiksel kalite kontrolu ile ürün ve işlemlerin statülerinin tutulması,
Deneysel dizayn ile ürün ve işlemlerin geliştirilmesi,
Burada, Juran’ın kontrol kavramı bir yönden, yönetsel faaliyet de diğer yönden ele alınmalıdır. Asil aktiviteler Juran’ ın triolojisinde verilmektedir. Şu da aşikardır ki, planlama, kontrol ve iyileştirmede istatistiksel yöntemlerin kullanılması gereklidir.
Juran’ ın Kalite triolojisi
Planlama
İç ve dış tüketicilerin belirlenmesi,
Tüketici ihtiyaçlarının belirlenmesi,
Tüketici ihtiyaçlarına göre ürün özelliklerinin geliştirilmesi (ürünler hem malları hem de hizmetleri kapsar),
Üretici ve Tüketici gereksinimlerini karşılayan kalite amaçlarını belirlemek ve bunu minimum maliyette gerçekleştirmek,
İhtiyaç duyulan ürün özelliklerini sağlayabilen bir işlem geliştirmek,
İşlem yeteneklerinin denenmesi işlemin, çalışma şartları altında kalite amaçlarını karşılayabileceğinin denenmesi
Kontrol
Kontrol noktalarının seçilmesi,
Ölçme birimlerinin seçilmesi,
Ölçmenin oluşturulması,
Performans standartlarının oluşturulması,
Gerçek performansın ölçülmesi,
Farklılığın yorumlanması,
Farklılık üzerine çalışma,
İyileştirme
İyileştirme için olan ihtiyacın ispatlanması,
İyileştirme için özel projelerin ispatlanması,
Projelere rehberlik için organize olmak.
Sebeplerin ortaya çıkarılması için organize olmak, sebeplerin bulunması için bilimsel araştırma, çarelerin bulunması, çarelerin çalışma koşullarında etkin olup-olmadıklarının denenmesi, yararların gerçekleşip gerçekleşmediğinin kontrolu.
Diğer uzmanların da benzeri yaklaşımları olduğu bilinmektedir. Örneğin Deming, İstatistiğin önemine haiz yönetici ve mühendisler ile kalite ve verimlilik arasındaki ilişkilerin önemine değinmiştir. Deming’ in amacı, kalitesi ve verimliliği ve firmanın rekabet pozisyonu iyileştirmek ve dolayısıyla firmanın uzun dönem hayatta kalmasını sağlamaktır. Standartlar dışında üretim performansının da istatistiksel kalite kontrol’la ölçümünü savunur. Her çalışanın ve yöneticilerin istatistiksel kalite teknikleri konusunda eğitilmeleri gerektiğine inanır. Ayrıca istatistikçilerin firmanın bütün bölümlerini hesaba katmalarını ve dikkate almalarının ister.
1950’lerde istatistiksel yöntemler büyük ölçüde endüstriye girmiş ve “İstatistiksel Kalite Kontrol (SQC)” terimi ortaya çıkmıştır. Bu günlerde, istatistiksel kalite kontrol, kalite kontrolla eşanlamlı olarak kullanılmıştır. İstatistiksel kalite kontrolun canlı ve aynı heyecanla uygulanmasından sonra, 1950’lerin sonu ve 1960’ların başında, yeni hareketler dönemi başlamıştır. Bu yeni hareketler kalite kontrola yeni fikirler kazandırmış ve bir ivme vermiştir ve bu hareketler istatistiksel yöntemlerin üzerinde önemle durulmasına karşı bir çeşit hareket durumunda olmuşlardır. Bu hareketler aşağıdaki yönetim vasıtalarını içermektedirler:
Toplam kalite kontrolu (TQC),
Sıfır hata programları gibi motivasyon programları ve kampanyalar,
Kalite çemberleri programları,
Yönetim aracı olarak kalite maliyetleri,
Kalite sistemleri ve kalite sistemlerinin gözlemlenmesi.
Son yıllarda, bu yönetim vasıtalarına olan ilgi yoğunlaşması sonucu yönetimler sık sık istatistik yöntemlere gerekli dikkati verme ve avantajlarından yararlanma konusunda hataları aşikardır ki, ulusal ve uluslararası rekabet, çoğu şirkette istatistiksel yöntemlerin canlandırılması konusunda bir zorlama getirmiştir. İstatistiksel yöntemler, ekonomik kalite kontrol için etkili işlem ve ürün kalitesinin yükseltilmesi kadar önemli bir ön gereksinim kalitesinin yükseltilmesi kadar önemli bir ön gereksinim olarak kabul edilmektedir. Kalite sistemiyle ilgili ISO Standartları, ISO 9001 ve 9003’ de istatistiksel metodların öneminden şöyle bahsedilmektedir:
“Uygun olduğu yerlerde, üretici, ürün karakteristiklerinin ve işlem kabiliyetlerinin doğrulanması için uygun istatistiksel tekniklerin belirlenmesi amacıyla gerekli prosedürleri oluşturacaktır”.
Gelecekte, toplam kalite kontrol kavramı veya şirket ölçekli kalite kontrol (CWQC), gerektiğinde üreticilerin de dahil olduğu tüm kalite teknolojileri ve kalite ile ilgili aktiviteleri başarılı bir şirket için mutlaka gerekli bir şart olacaktır.
Herşeyden önce, istatistiksel görüşe sahip, hedefe ulaşmak için, en uygun imkanları seçebilen bir düşünce yapısında olan bilim adamları ve mühendisler kuşağı oluşturmak gerekmektedir.

İSTATİSTİKSEL PROSES KONTROL (İPK) NEDİR ?
İstatistiksel Proses Kontrol (İPK), bir prosesi sürekli denetlemek ve prosesteki değişkenliği (kararsızlığı) yaratan koşulları belirlemekte kullanılan metod veya gereçlerdir. İPK yaklaşımları, diğer endüstri uygulamalarından farklı olarak, üretim prosesini aktif olarak denetlemek ve değişkenliği yaratan koşulların belirlenmesi ve sürekli kontrol edilmesiyle müşteri şartlarının yerine getirilip getirilmediğine karar vermek için tasarlanmıştır. Rastgele incelemelerle kaliteyi temin etme girişimlerini kullanan sistemlerin tersine, İPK, kaliteyi kontrol etmenin en etkin yoludur. 
İPK, kalite ölçümü için ardışık, düzenli zaman aralıklarında toplanmış ve çoğunlukla küçük yığınlardaki birimlerden oluşan istatistiksel örneklemi zorunlu kılmaktadır. Diğer sıkça kullanılan metodlarda ölçümler, büyük rastsal örneklemlerdeki denetlemelerle elde edilir.
İPK, kaliteye, reaktif yaklaşımdan çok proaktif yaklaşır, yani organizasyondaki operatörden fabrika müdürüne kadar herkesi kalite problemlerinin sebeplerini daha iyi anlamaya ve bunlar büyük problemler haline gelmeden çözme sorumluluğu almaya teşvik eder. 
İPK çalışmaları, kalite problemlerinin kaynağı olarak operatörden daha çok proses (süreç) üzerinde odaklanır. Özellikle, kalite sorunlarının temelini oluşturmayan, kötü operatör gibi, faktörlerle de ilgilenmesine rağmen, üretim metodları, hammadde, çalışma ortamı ve malzemedeki kusurların ve sorunların belirlenmesi ve çözümlenmesini araştırır.
İPK’da en çok kullanılan gereçler: 
Akış Şemaları
Hareket Şemaları
Pareto Şemaları ve Analizi
Sebep-Etki Diyagramları (Balık-Kılçığı Diyagramı)
Histogram
Shewhart Kontrol Şemaları
§ X-bar ve Aralık
§ X-bar ve Sigma
§ Hareketli Ortalama ve Aralık
§ X ve Hareketli Aralık
§ EWMA
§ CUSUM
§ P-şeması
§ NP-şeması
§ C-şeması
§ U-şeması
Proses Yetenek Çalışmaları
Örneklem Kabul Planları
Saçılım Diyagramları

İstatistiksel Proses Kontrol Grafikleri içerisinde yer alan grafikler:
XBar & Range 
XBar & Sigma 
Hareketli XBar & Hareketli Range 
EWMA 
Min/Max 
CuSum 
P Şeması 
NP Şeması 
C Şeması 
C Şeması 
U Şeması 
T-Kare Şeması (Çok değişkenli) 
Ki-Kare         
Kaynaklar
internet