Herhangi bir LAN veya WAN kurulumu gerçekleştirilmeden önce gereken temel incelemeleri yapmak ve Proje başlamadan önce tüm fonksiyonları tam ve net olarak algılamak ve beraberinde projelendirmek gerekir.Sistem üzerinde koşacak ERP/MRP,uygulamalar, veri tabanları, programlar v.s. seçilecek işletim sistemi ile uyum içerisinde ve performanslı şekilde çalışmalıdır.Bu nedenle işletim sistemlerini seçmeden önce kullanılacak uygulamaların/programların v.s. ihtiyaçlarını ve öngörülerini açıkça ortaya koymak gerekecektir.

Kurulacak veya seçilecek olan işletim sistemini optimize etmek ve en performanslı şekilde kullanıma sunmak,yönetmek , problemsiz şekilde çalışmasını sağlamak sistemin vazgeçilmez bir ayağıdır. Vereceğimiz kararların doğruluğu , seçeceğimiz işletim sistemi,kullanacağımız aktif cihazlar, uygulamalar,programlar ve en önemlisi network üzerinde ne yapacağımızla ilgilidir.

Network’ü kurmak ,yönetmek , güvenliğini sağlamak dışında işin en başında doğru dizayn etmek hiç şüphesiz sistemin çalışabilirliği için en temel adımdır.Bu anlamda karar ve seçim mekanizmasını tüm araştırmaları ve incelemeleri yaptıktan sonra başlatmalıyız.

LAN /WAN Büyüklüğü

Network’ü dizayn ederken yapmamız gereken tasarımda , LAN veya WAN ın kapasitesi ve büyüklüğü çok önemlidir.

Network tasarımını gerçekleştireceğimiz kurumun,şirketin,kuruluşun v.s. sadece lokal olarak mı , yoksa dağınık lokasyonlardaki şube,fabrika,ofis v.s. türü ek birimlerinin de bu network’e dahil edilerek bir WAN mı olacağı sorusu dikkate alınmalıdır.Aksi takdirde seçtiğimiz tüm sunucu, aktif cihazlar,işletim sistemleri, sunucu donanım yatırımları, uygulamalar v.s hatalı olur.

Bu anlamda kurulacak LAN veya WAN üzerinde gidip gelecek paketler (ses,veri,video olabilir) önceden bilinmeli ve kararlar bunlar doğrultusunda verilmelidir.

Dağınık lokasyonlara da hizmet verecek bir WAN kurulacaksa ; Bu lokasyonlar için de ayrıca birer LAN kurulacak ve beraberinde dağınık lokasyonlardaki kurulan bu LAN lar , birbirlerine bağlanarak WAN oluşturulacaktır.Bu oluşumlar planlanırken yukarıda örneğini verdiğimiz gibi , WAN üzerinde akacak paketler (veri,ses,video) , lokasyonları birbirlerine bağlarken alacağımız Lease Line, Frame/Relay veya ISDN gibi hatları ve hızlarını belirlememizi etkileyecektir. Yavaş ve problemli çalışan bir network işlevsel fonksiyonlarını yerine getiremiyor demektir.

LAN/WAN da Kullanılacak Aktif Cihazların Belirlenmesi.

Kuracağımız LAN veya WAN üzerinde kullanacağımız uygulamaların, programların, paketlerin v.s öneminden bahsettik.Bir Network dizayn ederken tüm faktörler çok önemlidir. Bu anlamda kullanmamız gereken aktif cihazların kararını vermek gerekecektir.

LAN içerisinde hizmet verilecek PC veya iş is istasyonu sayısı , kullanılacak uygulama ve programlar , taşınacak paketler o LAN üzerinde kullanacağımız aktif cihazların kararını ve erişim hızlarının tespitini etkileyecektir.Dolayısıyla seçilecek işletim sisteminin de örneğin bir LAN üzerinde;

ERP paketi ,ofis uygulamaları ve elektronik posta kullanılacaksa alınması gereken aktif cihazların (Bunlar; switch II layer veya III layer, Hub v.s.), kurulacak network topolojilerinin (bunlar star, token-ring , Bus topology v.s.) , kullanılacak network iletişim kurallarının ve protokollerinin (TCP/IP, IPX, v.s ) , Network hızının(10Mbps/100Mbps) , kararını vermemize ve en önemlisi bu kararı verdikten sonra hangi işletim sisteminin tüm bu yapıyı en iyi ve en performanslı şekilde hizmete sunacağına yardımcı olacaktır.

Örneğin bir WAN üzerinde;Yine aynı şekilde kullanılacak ERP paketi,uygulamalar, ofis uygulamaları, elektronik posta, WAN üzerinden Ses ve video taşınması (video konferans,VOIP,VOFR) , WAN üzerinden internet’e erişim, kullanılacak proxy sunucusu yazılımı, firewall sunucusu yazılımı /donanımı , posta sunucusu ve bunların çalışacakları sunucuların mikroişlemci hızları , bellek ve hard disk kapasiteleri ,RAID versiyonları, aktif cihaz olarak router , Multiplexer Lokasyonlar arasında kullanılacak erişim hatları ; Frame/relay, Lease Line hatlar ,ISDN hatlar ve kapasiteleri 128 K / 2 Mbps v.s.

Bu hatlar üzerinde kullanılacak protokoller TCP/IP,IPX v.s. Ve tekrar tüm bunları çalıştırırken yapıya en uygun şekilde hizmet edecek işletim sistemini seçmek önemli olacaktır.

LAN/WAN da Kullanılacak İletişim Cihazları:

Şayet kurulacak ve dizayn edilecek bir Wide Area Network (WAN) ise; İletişim cihazları , teknikleri ,protokolleri ,ve yapıları önemli olacaktır. WAN üzerinde komünikasyonu sağlayan devreler (Frame /Relay , ISDN veya Lease Line v.s.) bu cihazlar ile uyumlu çalışmalıdır.

Tüm bunlar ve kullanılacak işletim sistemi ve arada geçecek paketler ile ilgili kararları vererek yapıya en uygun devreyi kurmak gerekir.Kullanacağınız uygulamaların olası trafiğini saptayarak aktif cihaz, hat v.s seçim kararını vermelisiniz.

İletişim sağlarken , alacağımız devrenin o bölgede şebekesi veya T.Telekom tarafından yapılan yatırımları bilinmelidir.Aksi takdirde iki lokasyonu birbirine bağlamak için (iki ayrı LAN) Kurulacak devre de olabilecek kesintiler , aradaki veriyi ve bilgi erişimini kesecektir.Kısacası Telekom’un o bölgede kurulu olan şebekesi hakkında bilgi edinmek , Network’ü dizayn ederken bize yardımcı olacak ve ileride yaşanacak problemleri en aza indirecektir.

Network üzerinden hizmet verecek veri tabanı ve bu veri tabanına bağlı çalışan ERP paketi , uygulamalar ve tüm kurulu olan topolojiler veri hatlarını seçmemiz konusunda bize yardımcı olacaktır.

Güvenlik

Kuracağımız LAN veya WAN üzerinde veri, ses, görüntü taşırken aynı zamanda bu paketlerin güvenliğini sağlamak durumundayız. Aynı şekilde sunucu üzerinde koşan ERP paketi, veri tabanı ve tüm uygulamaların; Silinmesi, kaybolması , kopyalanması , değiştirilmesi v.s. türü eylemler sistemi off kapatacak, belki de girilen tüm bilgileri kaybetmemize sebebiyet verecektir. Bu anlamda yedekleme sistemleri kullanmanın yanı sıra, sistemin güvenliğini ve sisteme erişim haklarını kısıtlamak önceden alınacak en iyi önlemdir.

WAN üzerinden internet erişimi sağlayan tüm kuruluşların firewall seçimlerini kullandıkları işletim sistemine göre yapmaları gerekmektedir.Firewall lar günümüzde antivirus çözümleri ile de senkronize olarak çalışmaktadır.Bu anlamda seçilecek güvenlik çözümleri birbirleriyle uyum içerisinde ve performanslı şekilde çalışmalıdır.

Yedekleme işlemi de, aynı şekilde işletim sistemi üzerinde yedekleme uygulamaları kullanılarak , yada o işletim sistemini üzerinde çalışan yedekleme programı ile yapılmalıdır.Bilginin büyüklüğü,ticari değeri v.s. düşünülerek yedekleme projeleri gündeme getirilmelidir.Veri ambarının büyüme süreci önceden tahmini olarak tespit edilmeli duruma göre ilerideki ihtiyaçları karşılamak üzere SAN/NAS kurulumları ve projeleri oluşturulmalıdır.

Güvenlik ;network’ü dizayn etmek, kurmak ve yönetmenin dışında uygulanması gereken temel bir faktördür. Şirketlerin Internet üzerinden B2B,B2C v.s yaptığı şu günlerde sizinde internet bağlantınızın olması kaçınılmazdır.Bu sanal alem üzerinde cirit atan binlerce Hacker olduğu gibi, bilginize gelebilecek zararlar içeriden de(yerel kullanıcılar) olabilir.Tüm bu faktörler düşünülerek bir güvenlik yapısı oluşturulmalıdır.Kurulan yapılar ise sürekli güncel tutulmalı ve hatta sadece güvenlik konusuna tahsis edilmiş bir personel bulundurulmalıdır.

Hız

Kurulacak network lerde hız kesinlikle önemlidir.Günümüzde zaman ve zamanı kullanmak en değer verilen ölçüdür.Bu anlamda ; Veriye erişim veya veri girişinizin/sorgulamalarınızın hızı kesinlikle önem kazanmaktadır. LAN lar içerisinde backbone omurgaları genelde ATM,Fast ethernet ,Gigabit ethernet v.s. gibi yapılar kullanılarak hızlandırılır.

Aynı şekilde LAN ların arasında erişim yapmak için kullanılan devreler’in (128K, 2Mbps v.s) ihtiyaçlara cevap verebilecek genişliklerde seçilmesi sürat ve veriye kesintisiz erişim için kaçınılmaz olmalıdır. Bu durumda hızlı bir işletim sistemi seçmek,kullanılacak hat kapasitelerini büyük tutmak v.s. ; işletim sistemini en hızlı şekilde yönetmek , işletim sistemi üzerinde çalışan veri tabanı, ERP paketlerine ,uygulamalara süratli erişmek demek olacaktır.

Düzgün çalışırlık,işletim,güncelleme

Kurulacak network’ü , sunucu işletim sistemlerini, sunucu bios,router v.s. gibi aktif cihazların yenilenme yazılımlarını,uygulamalara ait sorun giderme araçları, v.s sürekli olarak güncellemek çok önemlidir.

Aksi takdirde kurduğumuz günkü teknoloji hiçbir zaman durmayacak,süratle ilerleyecek ve bu anlamda herhangi bir yenileme yapmamış olmanız veriye erişimimizi yada güvenlik sistemlerinizi yavaşlatacak yada sağlıksız çalışmalarını doğuracaktır.

Yenileme edilmemiş bir Firewall yazılımı, antivirus yazılımı , güvenlik paketleri uygulanmamış bir işletim sistemi , güçlendirilmemiş ve yenilenmemiş bir network omurgası , yenilenmemiş uygulamalar sizi sürekli geriletecektir

Unutmayın, işin başında iyi dizayn edilmemiş bir network yapısı zaman içerisinde çıkartacağı problemler sonucunda sizi zaman kayıplarına ve maliyet artışlarına hatta bilgi kayıplarına görülebilir. Güvensiz bir network yapısı ticari bilgilerinizin kopyalanmasına,çalınmasına ve hatta yıllar içerisinde oluşturduğunuz veri ambarınızın kaybına yol açar!

Esenlikle kalın.

Ziya Gökalp
Network ve Güvenlik Çözümleri Bölüm Müdürü
Servus A.Ş.